امام شناسی در پرتو زیارت جامعه کبیره - بخش هفتم

ابواب ایمان

ایمان از امور محسوس نیست بلکه امری معنوی است که به منزلۀ مکانی می‌باشد و تشبیه ائمه اطهار(علیهم السلام) به ابواب و دروازه‌های ایمان از این جهت است که چیزی وسیله و راه رسیدن به چیز دیگر شود باب آن چیز است.

 

 

 

شرح فرازهایی از زیارت جامعه کبیره

حجت الاسلام والمسلمین محمد خادمی

 

فراز هفتم: ابواب الایمان

کلمۀ ابواب جمع باب، محلّ ورود و خروج مکان را گویند.(العین/ج8/ص415) وضع اوّلی وابتدایی باب مربوط به امور محسوس است ولی در امور غیر محسوس هم استعمال می‌شود که این فراز از زیارت جامعه یکی از آن موارد می‌باشد، زیرا ایمان از امور محسوس نیست بلکه امری معنوی است که به منزلۀ مکانی می‌باشد و تشبیه ائمه اطهار(علیهم السلام)  به ابواب و دروازه‌های ایمان از این جهت است که چیزی وسیله و راه رسیدن به چیز دیگر شود باب آن چیز است.(مفردات راغب/ص150) لذا برای رسیدن به تمام ایمان می‌بایست به وسیلۀ ائمه و از راه ایشان وارد شد.

خدای متعال در قرآن دستور می‌دهد که برای ورود به مکانی از در آن وارد شوند: {وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِن أَبْوَابِهِا} (بقره/189) که امام صادق(ع)  در تفسیر این آیه می‌فرماید: منظور از ابواب، ائمه اطهار(علیهم السلام)  می‌باشند که اگر آنها نبودند خدای متعال شناخته نمی‌شد و خداوند به وجود آنها در روز قیامت بر مردم احتجاج می‌کند.(کافی/ج1/ص193) در روایت دیگری امیرالمؤمنین علی(ع)  معنای داخل شدن از باب ائمه را، بیعت کردن با ایشان و اقرار به ولایت ائمه اطهار(علیهم السلام)  می‌دانند.(احتجاج/ ج1/ ص227)

مراد از ایمان چنانچه در روایات بیان شده عبارت است از توکل و واگذاری امور به خدای متعال و راضی بودن به قضاء و تسلیم امر خدا.(کافی/ج2/ص47) و یا در روایتی دیگر از امیرالمؤمنین علی(ع)  وارد شده که ایمان «اقرار بالسان و معرفة بالقلب وعمل بالجوارح» است.(امالی طوسی/ص369) حقیقت ایمان بسیار گسترده‌تر از آن است که در فهم انسان‌ها بیاید و لکن خدای متعال خود راه شناخت ایمان را معرفی نموده است. لذا بر یکایک مسلمانان لازم است که برای درک حقایق و معارف بلند اسلام از راه ائمه(علیهم السلام)  وارد شوند چرا که به فرمایش مرحوم علامه مجلسی حقیقت ایمان نه شناخته می‌شود بدون ائمه و نه از کسی قبول می‌شود؛ لذا اگر کسی در عقیده و یا فعلی حتی اگر کوچک باشد با امام مخالفت کند، این در حدّ شرک به خدای متعال است.(روضة المتقين/ج5/ص460)

امام عسکری(ع)  می‌فرماید: اگر پیامبر اکرم(ص)  و ائمه اطهار(علیهم السلام)  نبودند، مردم مانند چهارپایان سرگردان بودند و هیچ واجبی را نمی‌شناختند. و به فرمایش امام سجاد(ع)  بین خدای متعال و امامان معصوم(علیهم السلام)  هیچ حجابی نمی‌باشد و آنها هستند که ابواب الله و صراط مستقیم و معدن علوم پروردگار می‌باشند.(معانی الاخبار/ص35)

این معنا حتی برای امم سابقه نیز وجود دارد، لذا در ذیل آیه شریفه: {وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجّداً وَقُولُوا حِطّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ} (بقره/58) وقتی بنی اسرائیل می‌خواستند وارد سرزمین مقدّس شوند به درِ بیت‌المقدس که رسیدند خدای متعال امر نمود که باید بر این باب سجده کنید، امام عسکری(ع)  می‌فرماید: خدای متعال تمثال پیامبر اکرم و امیرالمؤمنین(ع)  را بر آن باب کشید و امر نمود برای تعظیم ایشان و موالات آنها سجده کنید.(مرآة العقول/ج5/ص77)

بنابراین اهل‌بیت(علیهم السلام)  آن دری هستند که تمام مردم نسبت آن مورد امتحان قرار می‌گیرند. (والباب المبتلی به الناس)

و اگر تمام کمالات و خیر و خوبی‌ها در یک مکان جمع شود، باب و دروازۀ آن، ائمه اطهار(علیهم السلام)  می‌باشند، لذا در روایات بسیاری وارد شده که پیامبر اکرم(ص)  شهر علم و علی(ع)  درب آن می‌باشد و یا در روایات دیگری از امیرالمؤمنین(ع)  به عنوان باب فقه، باب بهشت، باب آمرزش، باب خدا و باب علم یاد شده است. بنابراین برای رسیدن به این حقایق باید با ائمه اطهار(علیهم السلام)  ارتباط برقرار کرد چرا که به فرمایش امام باقر(ع)  نور امام بر قلب مؤمنین می‌تابد و بسیار تابنده‌تر از نور خورشید است.(کافی/ج1/ص194)

در انتها عرض می‌کنیم: چنانچه ذکر شد یکی از ارکان ایمان اقرار با زبان به ولایت ائمه(علیهم السلام)  و در عمل به انجام دستورات ایشان است و یکی از مصادیق اقرار زبانی این است که به فرموده پیامبر اکرم(ص)  پیام غدیر را همه مردم باید نسل به نسل به آیندگان برسانند به راستی ما چقدر از عهدۀ این تکلیف سنگین بر آمده‌ایم!؟ والسّلام