مجلس سوم (زیارت نامه)

بهمن, ۱۳۹۷ بدون نظر اندیشه, سخنرانی
دانلود فایل صوتی

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله و الصلاة‌ و السلام علی سیدنا و نبینا العبد المؤید ابی القاسم محمّد صلّی الله علیه و علی أهلبیته ولعنة الله علی أعدائهم أجمعین.

«یا ممتحنة امتحنك الله الّذي خلقك قبل أن یخلقك فوجدك لما امتحنك صابرة وزعمنا أنّا لك أولیاء ومصدّقون وصابرون لکلّ ما أتانا به أبوك صلّی الله علیه و آله وأتی به وصیّه فإنّا نسألك إن کنّا صدّقناك إلّا ألحقتنا بتصدیقنا لهما لنبشّر أنفسنا بأنّا قد طهرنا بولایتك»[۱] .

برای دریافت معارف دین بعد از قرآن، گاهی ما به روایات اهلبیت علیهم السلام مراجعه می‌کنیم، گاهی به زیارات اهلبیت و گاهی به مناجات و ادعیه اهلبیت. این سه در ردیف هم هستند، هیچ تفاوتی ندارند یعنی همان طور که ما احکام الهی، معارف دینی را از روایات می‌گیریم، از زیارات دریافت می‌کنیم. بالاترین سند امام‌شناسی زیارت جامعه کبیره امام هادی علیه السلام است. شما بالاتر از جامعه کبیره متنی برای امام شناسی سراغ دارید؟ طولانی‌ترین بیان همین زیارت جامعه کبیره است. یک روایتی از امام رضا علیه السلام است که شیخ صدوق رضوان الله علیه و دیگران نقل کرده‌اند، روزهای اولی بود امام هشتم سلام الله علیه به خراسان رفته بودند، کسی آمد محضر امام و عرض کرد که آقا، در مسجد جامع صحبت امامت بود و هر کسی یک حرفی می‌زد. امام رضا علیه السلام فرمود: نه، اشتباه می‌کنند. بعد شروع کردند یک بیان زیبایی در مورد امامت که با این جمله شروع می‌شود: «إنّ الإمامة أجلّ قدراً وأعظم شأناً من أن یبلغها الناس بعقولهم أو ینالوها بآرائهم»[۲] در این روایت هفتاد ویژگی، امام رضا علیه السلام برای امام بیان کرده‌اند. ولی در جامعه کبیره ما قریب به دویست ویژگی برای امام می‌بینیم، زیارتی که به عنوان یک سند برای امام شناسی است. حتما عزیزان من، اساتید بزرگوار من می‌دانند که فقهای ما به این زیارت در کتابهای فقهی استناد می‌کنند. این روایت از نظر سندی هیچ جای تأمل ندارد و مسلّم است؛ متنش او را از سند بی‌نیاز می‌کند. در این بحث غیبت ملاحظه فرموده‌اید، این که غیبت مخالفین جایز است، مرحوم آیت الله العظمی خوئی به همین زیارت استناد می‌کنند که در جامعه کبیره است: «من جحدکم کافر، من وحّده قبل عنکم» عکس نقیض «من وحده قبل عنکم» این است که اگر از شما قبول نکردند موحد نیستند. «من ردّ علیکم في أسفل درك من الجحیم» .

بنا براین، تفاوتی نمی‌کند ما در معارف دین به روایات مراجعه کنیم و یا زیارات و یا مناجات و ادعیه اهلبیت علیهم السلام. اگر بحث سند و دلالت زیارت و مناجات تمام باشد، مثل روایات که آنها هم بحث سندی و دلالی‌اش باید تمام باشد، قابل استناد و استدلال است. باز ملاحظه فرموده‌اید، گاهی در بعضی از مباحث فقهی به صحیفه سجادیه امام سجاد علیه السلام استناد می‌شود؛ شیخ انصاری رضوان الله علیه در بحث غیبت به فرازهایی از صحیفه سجادیه استناد می‌کنند. پس در دریافت معارف، ما سه راه داریم: یک وقت روایات است؛ قال الصادق علیه السلام. یک وقت زیارات است، السلام علیکم یا اهل بیت النبوة و موضع الرسالة؛ یک وقت هم مناجات است، اللهم إنّی أسألك. همان طور که اللهم انی اسألك، مناجات و دعای ابوحمزه و دعای امام حسین سلام الله علیه در روز عرفه می‌تواند سند معارف دین باشد، همان طور هم السلام علیکم یا اهل بیت النبوة، زیارات و همانطور روایات، قال الصادق علیه السلام.

بحث زیارت، آن هم زیارت ائمه علیهم السلام و اولیای خدا یک بحث قدیمی است و هیچ جای بحثی ندارد. عزیزان من، سروران من، لابد مراجعه فرموده‌اید، مرحوم علامه امینی رضوان الله علیه در الغدیر در جلد پنجم مفصل بحث زیارت را مطرح کرده‌اند، یک عبارتی دارند که اصلا بحث زیارت تا قبل از پیدایش فکر باطل ابن تیمیه جای انکار بین هیچ مسلمانی نبوده است. از زمانی که افکار باطل ابن تیمیه مطرح شد، این شبهات راجع به زیارت‌ها پیدا شد و می‌دانید اولین مخالفین ابن تیمیه علمای معاصر خودش بودند و بر او ردیه نوشتند و در زندان مُرد. اما بعد از سالیان دراز، دوباره افکار باطل او توسط محمّد بن عبدالوهاب با قدرت حکومت آل سعود دوباره زنده شد و آن مباحثی که آنجاست، و الا زیارت جای انکار نداشت. دعوای زیارت بین شیعه و دیگر مسلمان‌ها نیست، دعوای زیارت بین مسلمان‌ها و وهابیون است. دو فکر است: یک فکر، فکر ابن تیمیه و تابعینش و محمّد بن عبدالوهاب و یک فکر هم فکر دیگر مسلمان‌ها. من یک آدرس خیلی نزدیک عرض کنم، عزیزان اگر مشرف شده باشید به مدینه، وقتی دربهای قبرستان بقیع باز می‌شود به سوی حجاج، چه کسانی وارد قبرستان بقیع می‌شوند؟ شیعیان وارد می‌شوند؟ اصلا عدد شیعیان در آن جمعیت گُم است. لابد ملاحظه فرموده‌اید، واقعاً عدد شیعیان و ایرانی‌ها در آن جمعیت هجوم مسلمان‌ها به قبرستان، اصلاً عدد ما گُم است؛ زیارت اختصاصی به ما ندارد. آیا در مصر این زیارتگاه‌هایی که وجود دارد فقط اختصاص دارد به شیعیان؟ در شام، در عراق، غیر از زیارتگاههای ائمه علیهم السلام. اصلاً بحث، بحث شیعه و سنی در زیارت نیست، بلکه بحث مسلمان‌ها و وهابیون است. خوب آنها خودشان را محروم کردند، انصافاً یک دریایی است برکاتی که از زیارت به انسان‌ها می‌رسد. ما سالی یک شب شب قدر داریم، سه شب به عنوان درک یک شب قدر احیا می‌گیریم. شما مقایسه بفرمایید، جمعیتی که در این شبها به سوی خدا بر می‌گردند و توبه می‌کنند و میلیون‌ها انسانی که به برکت زیارت اهلبیت توبه می‌کنند و بر می‌گردند؛ چقدر آدم‌هایی را شما دیده‌اید که می‌گویند ما گنهکار بودیم و اهل هر خلافی بودیم، یک زیارت امام رضا رفتیم و توبه کردیم. چقدر آدم‌هایی هستند که ما اهل هر خلافی بودیم، یک بار رفتیم کربلای سید الشهداء و یک نگاه به قبر شش گوشه امام حسین علیه السلام، توبه کردیم و پاک شدیم. اول زیارت می‌خوانیم: «السلام علیکم یا أهل بیت النبوة ومختلف الملائکة» انسان در جایی تنفس کند که محل رفت و آمد فرشتگان است. «لیس من ملك مقرب ولا نبيّ مرسل إلّا وهو یسأل الله أن یزور الحسین علیه السلام ففوج یصعد ففوج یهبط»[۳] یک جایی که امام می‌فرماید هیچ نبی مرسلی نیست، هیچ ملک مقربی نیست، مگر این که از خدا تقاضا می‌کند که ما اجازه بگیریم و برویم به زیارت امام حسین. عده‌ای در حال رفتن هستند، عده‌ای در حال برگشت هستند. یک چنین جایی انسان نفس بکشد، نباید آن آثار معنوی را داشته باشد؟! به هر حال، آنها خودشان را محروم کردند. این بحث کوتاه و این مقدمه کوتاه را برای این عرض کردم که می‌بینید به همین جهت ما زیارات فراوانی برای اهلبیت داریم. رسول گرامی اسلام چهارده زیارت دارند، امیر مؤمنان سلام الله علیه دوازده – سیزده تا زیارت دارند؛ زیارت‌‌نامه‌های مأثور! زیارت نامه به انشای ولی خدا و حجت خدا، در منابع معتبر قدیمی ما مثل کافی، مثل من لا یحضر، مثل مزار، مثل مزار شیخ مفید، مثل مزار مشهدی، مثل کامل الزیارات. سید الشهداء سلام الله علیه دهها زیارت‌نامه دارند با این اسناد و منابع از ائمه علیهم السلام. ولی بحثی که امروز می‌خواهم عرض کنم، این از مظلومیت بانوی مظلومه عالم صدیقه طاهره فاطمه زهرا سلام الله علیهاست که ما برای حضرت هیچ زیارت‌نامه‌ای نداریم. پیامبر خدا، سیزده – چهارده‌تا زیارت‌نامه دارد، امیر مؤمنان همین مقدار زیارت‌نامه دارد، امام حسین همین مقدار شاید هم بیشتر، زیارت‌نامه دارد. حتّی ملاحظه فرموده‌اید که روز غدیر فقط سه تا زیارت‌نامه امیر مؤمنان در روز غدیر دارند از ولی و حجت خدا. یکی از امام هادی علیه السلام است، آن زیارت معروفی که حضرت به دهها آیه قرآن اشاره می‌کنند که در فضیلت و شأن و منزلت امیر مؤمنان نازل شده است. ولی صدیقه طاهره سلام الله علیها هیچ زیارت‌نامه‌ای ندارند. زیارت‌نامه مأثور که ولی خدا به ما تعلیم داده باشند، جز دو تا زیارت‌نامه: یکی همین که من روزها می‌خوانم «یا ممتحنة امتحنك الله الّذي خلقك قبل أن یخلقك» . در نقل شیخ مفید با سلام شروع می‌شود: «السلام علیك‌ یا ممتحنة امتحنك الله الذي خلقك قبل أن یخلقك» . البته این زیارت‌نامه در مصادر قدیمی ماست، در تهذیب است، در من لا یحضر است. روایت از امام جواد سلام الله علیه است، یکی از نوادگان امام صادق علیه السلام محضر امام جواد علیه السلام رسید و عرض کرد: من اگر بخواهم مادرم فاطمه زهرا سلام الله علیها را زیارت کنم، چگونه زیارت کنم؟ حضرت می‌فرماید: «إذا صرت عند قبر جدّتك فاطمة فقل» وقتی رفتی کنار قبر جده‌ات فاطمه زهرا سلام الله علیها، بگو: «یا ممتحنة امتحنك الله الذي خلقك»[۴] سه خط. اگر چه این دریایی است از معارف که اشاره می‌کنم به فرازهایی از این زیارت، ولی ما همین را داریم. یکی هم آن صلوات مخصوصه صدیقه طاهره که آن را هم تبرکا می‌خوانم؛ دیگر ما نداریم زیارت‌نامه. چرا؟ آیا غیر از این است که زیارت را معمولاً باید بروند کنار یک قبری و بخوانند؛ شیعه این زیارت را کجا بخواند؟ قبر مخفی فاطمه زهرا سلام الله علیها طبق وصیت حضرت است. حتما عزیزان من می‌دانند، همین امروز این وهابیون حاکم بر حجاز خیلی اصرار دارند، من این را مکرر شنیده‌ام، که می‌گویند ما حاضر هستیم بقیع را بسازیم به هر شکلی که شما می‌خواهید، ولی به یک شرط. یک قطعه‌ای را به عنوان قبر فاطمه زهرا سلام الله علیها مشخص کنید.

خدا رحمت کند مرحوم آیت الله العظمی گلپایگانی، وقتی آمده بودند خدمت ایشان که ما حاضریم قبرستان بقیع را بسازیم، فقط شما یک قطعه‌ای را مشخص کنید. ایشان فرموده بودند: اگر همه عالم با این قضیه موافقت کند، من مخالفت می‌کنم. خود حضرت فرمود: «لا تعلم أحداً» شبانه دفنم کن. از مبارزات صدیقه طاهره سلام الله علیهاست. این علامت سؤال تا طول تاریخ و تا قیام قیامت باید بماند که تنها یادگار پیامبر چرا قبرش مخفی است؟ روایتی که در روضة الواعظین فتال نیشابوری است، حتما ملاحظه فرموده‌اید، فتال نیشابوری وفاتش ۵۰۶ است، حدود ۱۰۰۰ سال پیش. این روایت را مفصل نقل می‌کند که صدیقه طاهره سلام الله علیها وصیت کرد به امیر مؤمنان: «کفّني باللیل دفنّي باللیل لا تعلم أحداً» راضی نیستم کسانی که به من ظلم کردند، دشمنان خدا و دشمنان رسول بر جنازه من حضور پیدا کنند، این قبر باید تا قیام قیامت مخفی باشد. نمی‌دانم به چه جهتی، گاهی دیده‌ام در شعر شعرا و یا در کلمات ما می‌آید که امام زمان ارواحنا فداء ظهور کنند و قبر گمشده مادر را نشان بدهند. من پیدا نکردم روایتی! عزیزان من اگر دیده‌اند که آیا امام زمان ارواحنا فداء یک چنین کاری خواهند کرد؟ وقتی صدیقه طاهره می‌فرماید: «لا تعلم احداً» به احدی قبر من را اعلام نکن، این سؤال و این مظلومیت تا قیام قیامت باید باقی بماند.

به هر حال، وقتی قبری نیست، لذا چه زیارت‌نامه‌ای؟! اما در عین حال دو تا زیارت ما داریم، عرض کردم که یکی این «یا ممتحنة» است که هم شیخ مفید در مزار نقل کرده‌اند و هم شیخ طوسی در تهذیب نقل کرده‌اند، هم یک زیارت‌نامه دیگری است در مصباح الانوار از امام صادق علیه السلام که فرمودند: «من زار قبر الطاهرة فاطمة سلام الله علیها فقال:» بگوید: «السلام علیك یا سیدة نساء العالمین، السلام علیك یا والدة الحجج علی الناس أجمعین، السلام علیك أیتها المظلومة الممنوعة حقّها، اللهم صل علی أمتك وابنة نبیّك وزوجة وصیّ نبیّك صلاة تزلفها فوق زلفی عبادك المکرمین من أهل السماوات وأهل الأرضین»[۵] همین دو سه خط و تمام شد.

یکی هم آن صلواتی که از امام عسکری علیه السلام است، شیخ طوسی در مصباح نقل کرده‌اند: «اللهم صل على الصديقة فاطمة الزكية حبيبة حبيبك و نبيك و أم‏ أحبائك‏ و أصفيائك‏ التي انتجبتها و فضلتها و اخترتها على نساء العالمين اللهم كن الطالب لها ممن ظلمها و استخف بحقها و كن الثائر اللهم بدم أولادها اللهم و كما جعلتها أم أئمة الهدى و حليلة صاحب اللواء و الكريمة عند الملأ الأعلى فصلّ عليها وعلى أمّها خديجة الكبرى صلاة تكرم بها وجه أبيها محمد صلى الله عليه و آله و تقر بها أعين ذريتها و أبلغهم عنّي في هذه الساعة أفضل التحیة والسلام»[۶] تمام شد. شما اینها را مقایسه کنید، با آن زیارت‌نامه‌های مفصلی که برای پیامبر است، برای امیر مؤمنان و سید الشهداء است. عرض کردم همین زیارت غدیریه امام هادی علیه السلام را ببینید، بسیار زیارت طولانی است. زیارت‌های مخصوصه ائمه، زیارت‌های مطلقه ائمه، ولی صدیقه طاهره همین دو سه خط را دارد و حتّی این زیارت‌نامه – عجیب این است – به دست شخصیتی مثل شیخ صدوق رضوان الله علیه نرسیده است. من این عبارت را می‌خوانم، شاید عزیزان به ذهنشان بیاید که مثلا این زیارت‌نامه‌ای که در مفاتیح است، لابد دیده‌اید وقتی حجاج بیت الله الحرام مشرف می‌شوند به مدینه، بعد از زیارت رسول الله این زیارتی که در مفاتیح مرحوم محدث قمی نقل کرده‌اند و هیچ چیزی ننوشته‌اند. فقط نوشته‌اند که در زیارت فاطمه زهرا سلام الله بگوید. چه بگوید؟ همین که هست. این زیارت‌نامه انشاء معصوم نیست، این زیارت‌نامه انشاء شیخ صدوق رضوان الله علیه است. عبارتی دارد شیخ صدوق در من لا یحضر که می‌فرماید: «اختلفت الروایات في موضع قبر فاطمة سیدة نساء العالمین فمنهم من روی أنّها دفنت في البقیع ومنهم من روی أنّها دفنت بین القبر والمنبروأنّ النبيّ قال: ما بین قبري ومنبري روضة من ریاض الجنّة لأنّها قبرها بین القبر والمنبر» سه احتمال را ایشان ذکر می‌کنند. «ومنهم من روی أنّها دفنت في بیتها» در بقیع، یا در بین قبر و منبر و یا در خانه. مرحوم شیخ صدوق می‌فرماید: «وهذا هو الصحیح عندي» صحیح پیش من این است که در خانه حضرت دفن شدند. بعد داستانی از تشرف خودشان به مدینه نقل می‌کنند «وإنّي لما حججت بیت الله‏ الحرام كان رجوعي على المدينة بتوفيق الله تعالى ذكره فلما فرغت من زيارة رسول الله، قصدت إلى بيت فاطمة، وهو من عند الأسطوانة التي تدخل إليها من باب جبرئيل إلى مؤخر الحظيرة التي فيها النبي» همین جایی که الان خانه حضرت زهرا سلام الله علیهاست. می‌فرماید: «فقمت عند الحظيرة ويساري إليها وجعلت ظهري إلى القبلة واستقبلتها بوجهي» پشت به قبله، رو به خانه حضرت زهرا سلام الله علیها ایستادم و این زیارت‌نامه را خواندم. «و أنا على‏ غسل» غسل زیارت کردم. «وقلت: السلام عليك يا بنت رسول الله» همین زیارت‌نامه‌ای که در مفاتیح است و حاجی‌ها در مدینه می‌خوانند. شیخ صدوق رضوان الله علیه می‌فرماید: «فرضيت لمن نظر في كتابي هذا» چون من زیارت‌نامه‌ای برای صدیقه طاهره پیدا نکردم؛ عرض کردم از این جمله معلوم می‌شود که همان زیارت‌نامه سه خطی یا ممتحنه، به دست شیخ صدوق نرسیده است. همان زیارت‌نامه دو سه خطی السلام علیک، به دست شیخ صدوق نرسیده و لذا ایشان این زیارت‌نامه را انشاء می‌کنند و می‌فرمایند: «فرضيت لمن نظر في كتابي هذا من زيارتها ما رضيت‏ لنفسي»[۷] همین را می‌گذارم، کسانی که می‌خواهند حضرت را زیارت کنند، اینطور زیارت کنند.

این اوج مظلومیت صدیقه طاهره سلام الله علیهاست، ولی در همین زیارت‌نامه سه سطری یک دنیا از معارف است. علامه مجلسی رضوان الله علیه مقداری از این زیارت‌نامه را شرح کرده‌اند: «یا ممتحنة امتحنك الله الّذي خلقك أن یخلقك» بالاترین افتخار و امتیاز، وقتی امام جواد می‌خواهند یک زیارت‌نامه سه خطی به کسی یاد بدهند از نوادگان امام صادق علیه السلام: «إذا صرت عند قبر جدّتك فاطمة» اینطور بگو. چه بگویم؟ «یا ممتحنة امتحنك الله الّذي خلقك قبل أن یخلقك» افتخار صدیقه طاهره سلام الله علیها این است که در این آزمون‌های الهی سرافراز بیرون آمد. آزمون‌های سنگینی حضرت داشت!

در همین خطبه فدکیه، حضرت وقتی می‌رسند به بحث فدک و آن بحث را می‌گذرند، این جمله از صدیقه طاهره در خطبه هست که فرمود: «ونصبر منکم» ما صبر می‌کنیم. اما چگونه صبر می‌کنیم؟ این جمله از امیر مؤمنان سلام الله علیه معروف است که «صبرت وفي العین قذی وفي الحلق شجی»[۸]، ولی صدیقه طاهره از این بالاتر دارد! «ونصبر منکم علی مثل حزّ المدی ووخز السنان في الحشاء»[۹] مثل کسی که او را دارند قطعه قطعه می‌کنند، مثل کسی که نیزه به بدنش فرو می‌کنند. «یا ممتحنة» ! آزمون بزرگ زندگی صدیقه طاهره سلام الله علیها، نُه سال در خانه امیر مؤمنان، اوج فقر.

این روایت در منابع قدیمی ماست، سید بن طاووس رضوان الله علیه از منابع قدیمی‌تر نقل می‌کنند. وقتی سلمان آمده فاطمه زهرا سلام الله علیها را به مسجد ببرد، چون پدر دارد گریه می‌کند؛ دلیل گریه پدر را سؤال کنند. می‌گوید: «التفت بشملة» چادری بر سر کردند «قد خیطت في اثنتی عشرة»[۱۰] دوازده وصله چادر فاطمه زهرا سلام الله علیها دارد. امیر مؤمنان جزء مهاجرین است، مهاجرین اموالشان در مکه بود و وقتی به مدینه آمدند دستشان خالی بود. نُه سال با یک آقایی زندگی کرده است که در هشتاد – نود جنگ و جهاد حضور دارد، هر روز با بدن مجروحی که دهها جراحت در بدن است می‌آید خانه، ولی این گواهی امیر مؤمنان و شهادت امیر مؤمنان راجع به حضرت زهراست.

اساتید من، بزرگواران، اگر ما آیات قرآن را نداشتیم، اگر روایات دیگر را نداشتیم همین یک جمله بس بود که امیر مؤمنان سلام الله علیه می‌فرماید: قسم می‌خورد «والله ما أغضبتها ولا أغضبتني» به خدا قسم در طول این زندگی مشترک یک بار فاطمه مرا به ناراحتی و خشم وانداشت و من فاطمه را به خشم. «ما أکرهتها ولا أکرهتني علی شيء» . بعد می‌رسد به این جمله که می‌فرماید وقتی در بیرون خانه غم و غصه‌های عالم به من هجوم می‌آورد،‌ نگاه می‌کردم به فاطمه «تنکشف عنّي الهموم والغموم»[۱۱] یک نگاه به فاطمه زهرا سلام الله علیها تمام غم‌ها و غصه‌های عالم از قلب امیر مؤمنان برطرف می‌شد. نُه سال این سختی‌های زندگی، اوج فقر، گرفتاری‌ها، یک خانم هجده ساله‌ای که چهار بچه قد و نیم قد در زندگی دارد، آن هم با مردی که با جنگ و جهاد هر لحظه حضور دارد، ولی آن قدر زیبا این خانه را اداره کرده است! پیامبر خدا آمده‌اند در این خانه، سختی کار صدیقه طاهره سلام الله علیها را دیدند، فرمودند: «تعجّلي مرارة الدنیا» این روایت را دیدم در مسند ملا جلال الدین سیوطی، یک روزی عرض کردم قدیمی‌ترین مسندی که ما راجع به حضرت زهرا سلام الله علیها داریم همین مسند ملا جلال الدین سیوطی است، صاحب تفسیر در المنثور. وقتی صدیقه طاهره در این سختی‌ها و در این گرفتاری‌ها، پدر می‌آید خانه و نگاه می‌کند، فرمود: «تعجّلي مرارة الدنیا بحلاوة الآخرة» سختی‌های دنیا را تحمل کن، شیرینی آخرت در پیش داری. چه جواب داده است؟ عرضه داشته است: «الحمد لله علی نعمائه وله الشکر علی آلائه»[۱۲] من نمی‌دانم چگونه شکر خدا را بجا بیاورم، این همه نعمت. «امتحنك الله الّذي خلقك قبل أن یخلقك» یعنی چه أن یخلقک؟ اگر معنایی عزیزان برای آن می‌دانند بفرمایند ما استفاده کنیم؛ مرحوم علامه مجلسی می‌فرماید: نمی‌دانم. چه عالمی بود؟ نمی‌دانم. عالم ذر بود، عالم ارواح بود، عالم اشباح بود، نمی‌دانم. ولی «امتحنك الله الّذي خلقك قبل أن یخلقك فوجدك لما امتحنك صابرة وزعما أنّا لك أولیاء ومصدّقون» ما باورمان این است، اعتماد ما این است که ما شیعه شما هستیم. ما تصدیق کردیم و باور داریم. نه، بالاتر از تصدیق! ایمان فقط تصدیق نیست «وصابرون لکلّ ما أتانا به أبوك صلّی الله علیه و آله وأتی به وصیّه» تصدیق به علاوه صبر، ایمان در کنارش صبر می‌خواهد. «فإنّا نسألك» یک تقاضا هم از شما داریم «إن کنّا صدّقناك» اگر ما راست می‌گوییم، اگر شما ما را تصدیق می‌کنید؛ این ادعا یک ادعای بزرگی است که کسی بگوید «اولیاء» ما شیعه فاطمه زهرا سلام الله علیها هستیم. واقعا در این مجالس حال خوشی پیدا کردیم، از اهلبیت بخواهیم که ما را شیعه خودشان حساب کنند.

آن حدیث محمّد بن مسلم و ابو کریبه ازدی را شنیده‌اید، وقتی رفتند پیش آن قاضی تشکیلات بنی العباس برای شهادتی شهادت بدهند، قاضی به محمّد بن مسلم و ابو کریبه ازدی گفت: عجب، چه کسانی امروز اینجا آمده‌اند! جعفریان، فاطمیان، دو فاطمی مذهب، دو جعفری مذهب و دو فاطمی مسلک اینجا آمده‌اید.

محمّد بن مسلم اروی الروات، در سند شش هزار حدیث حضور دارد؛ کسی به او بگوید: جعفریان، فاطمیان، شایسته نیست؟ به ابوکریبه ازدی کسی بگوید جعفریان و فاطمیان، اشکالی دارد؟! بلند بلند شروع کردند به گریه کردن. قاضی گفت: چرا گریه می‌کنید؟ محمّد بن مسلم گفت: «نسبتنا إلی أقوام لا یرضون»[۱۳] به ما می‌گویی فاطمی؟ به ما می‌گویی جعفری؟ معلوم نیست که آنها راضی باشند، ما کجا فاطمه زهرا کجا؟ ما کجا، امام صادق کجا؟ محمّد بن مسلم گریه می‌کند از این که به او بگویند جعفری و فاطمی.

به روز حشر که اعمال ما حساب کنند                  خدا کند که مرا جعفری خطاب کنند

ما به همین امید زنده‌ایم.

این حدیث آخر را هم بخوانم، دل‌های نورانی شما نورانی است، به این روایت نورانی‌تر بشوند. این حدیث در مصادر قدیمی ماست، همین مسند ملا جلال الدین هم یک فرازی از آن را دارد. وقتی صدیقه طاهره وارد محشر می‌شود، خطاب می‌شود: «غضّوا أبصارکم حتّی تجوز فاطمة» سرهایتان را پایین بیندازید، چشم‌هایتان را ببندید تا زهرا سلام الله علیها از محشر عبور کند. سه مرتبه به فاطمه زهرا سلام الله علیها خطاب می‌شود «سلي حاجتك» . بار اول عرضه می‌دارد: «إلهي أنت المنی وفوق المنی» من چه بخواهم؟ همه آرزوهای من تو هستی، چیزی غیر از تو نمی‌خواهم. بار دوم خطاب می‌شود؛ عرضه می‌دارد: «إلهي أرني الحسن والحسین» حسین و حسن را نشانِ من بده. عین روایت این است که امام حسین وارد محشر می‌شود، با بدن بی‌سر وارد محشر می‌شود. «تخشب دما» خون می‌جوشد. شما می‌زنید و ضجه می‌زنید، قیامت چه شود که صدیقه طاهره از یک طرف محشر، امام حسین از آن طرف، با بدن بی‌سر وارد محشر بشوند. بار سوم خطاب می‌شود: «سلي حاجتك» عرضه می‌دارد: «إلهي شیعتي» شیعیانم. خطاب می‌شود: فاطمه، بهشت منتظر شماست؛ بهشت را معطل نگذارید «انطلقي إلی الجنّة» شما بروید به طرف بهشت «فمن اعتصم» هر کسی می‌تواند به دنبال شما بیاید با شما بیاید. هر کسی بتواند به دامن صدیقه طاهره چنگ [بزند]، خیلی مهم است! «من اعتصم» . همه این روایت را برای این یک جمله خواندم، فرمود: وقتی صدیقه طاهره وارد بهشت می‌شود و شیعیان به دنبال «عند ذلك تودّ الخلائق أن لو کانوا فاطمیین» همه اهل محشر آرزو می‌کنند که کاش ما فاطمی بودیم.

امروز بگوییم به صدیقه طاهره سلام الله علیها «یا ممتحنة، زعمنا أنّا لك أولیاء» ما اعتقادمان این است «ومصدّقون وصابرون لکلّ ما أتانا به أبوك وأتی به وصیّه فإنا نسألك إن کنّا صدّقناك إلا ألحقتنا بتصدیقنا لهما لنبشّر انفسنا بأنا قد طهرنا بولایتك».

«ولها جلال لیس فوق جلالها إلّا جلال الله جلّ جلاله ولها نوال لیس فوق نوالها إلّا نوال الله عمّ نواله» .

سقى الله انفاسي من السلسل العذب                  لأنظم ابكاراً من اللؤلؤ الرطب

بمدحة بنت المصطفى ينجلي كربي                             وإن معاليها لأسنى من الشهب

وفي مدحها القران بل سائر الكتب

فإن لم تصدق ما اقول ولا تدري            فسل آية القربی وسل آیة الأجر

وسل سورة الکوثر وسل سورة‌ الدهر              وسل آیة الودّ وسل لیلة القدر

فكانت لطه المصطفى الروح بالجنب

خدا رحمت کند مرحوم آیت الله العظمی سید جمال گلپایگانی، فرزندشان دیوانی دارند در مدح صدیقه طاهره، شاید زیباترین قصیده، همین قصیده باشد. می‌گوید: همه قرآن مدح فاطمه زهرا سلام الله علیهاست.

هر کسی قرآن تلاوت می‌کند                   مدح زهرا را قرائت می‌کند

می‌گوید: اگر قبول نداری، از آیه ذوی القربی سؤال کن. از آیه {قل لا أسألکم علیه أجراً} سؤال کن، از سوره دهر بپرس، از سوره کوثر سؤال کن. از سوره قدر سؤال کن که امام صادق فرمود: لیلة القدر مادر ما فاطمه است.

فإن لم تصدق ما اقول ولا تدري            فسل آية القربی وسل آیة الأجر

وسل سورة الکوثر وسل سورة الدهر              وسل آیة الودّ وسل لیلة القدر

فكانت لطه المصطفى الروح بالجنب

هي الشمس خدراً والأشعة ساتر           بخدمتها حور الجنان تفاخر
لها جاريات مريم ثم هاجر                              هي القطب قدراً والنساء دوائر
فشتان ما بين الدوائر والقطب

می‌گوید: یک کنیزش مریم است، یک کنیزش هاجر است. چرا هاجر افتخار نکند به کنیزی زهرا؟ چرا مریم افتخار نکند به کنیزی زهرا سلام الله علیها؟ اجازه می‌دهید یک بند دیگر از این قصیده را بخوانم، می‌گوید: اگر زهرا این همه عظمت دارد، این همه مقام دارد:

فتبا لقوم احرقوا باب دارها                     وتعسا لقوم كسّروا ضلع جنبها
و قبحاً لقوم اسقطوها جنينها               و سحقا لقوم سودوها متونها 
و فى وجهها اثر من اللطم والضرب

بشکند آن دست کو بزد به تو سیلی           پهلویت از در شکست، بشکند آن پا

این مرجع بزرگوار امرشان برای همه ما مطاع است، تا چه رسد برای من روضه‌خوان. می‌فرمایند در این فاطمیه روضه بیشتر بخوانم. مریض‌دار، گرفتارها، عزیزانی که سفارش کردید، اجازه دارم روضه را اینطور ادامه بدهم: آیه نازل شد مسلمان‌ها پیامبر را خوب صدا بزنید {لا تجعلوا دعاء الرسول بینکم کدعاء بعضکم بعضاً} خوب صدا بزنید، ‌با اسم صدا نکنید. آمدند خانه بی‌بی فاطمه، دیدند دختر عزیزشان می‌گوید: السلام علیک یا رسول الله. فاطمه جان، چرا جمله را عوض کردی؟ گفت: آیه نازل شده است. فرمود: این آیه مال تو نیست «قولي یا أبه» فقط بگو بابا، فقط بگو یا ابتا «إنّها أحیی للقب وأرضی للربّ»[۱۴] خدا راضی‌تر است، قلب پدر زنده می‌شود. یا رسول الله، بین در و دیوار وقتی گفت: یا ابتا چه کردی؟

مدینه فاطمه را روز روشن آزردند            چرا جنازه او را شبانه می‌بردند

یا صاحب الزمان، مادرتان وقتی صدا زد یا ابتا، جدتان چه حالتی پیدا کرد؟ دیگر بس است، مدینه دیگر آرام شد. مردم مدینه دیگر صدای گریه زهرا آزارتان نمی‌دهد.

مدینه در نوای أمن یجیب است               مادر به خانه برگرد بابا غریب است

شمع خموش ما را از خانه بردند              تابوت مادرم را شبانه بردند

باغی که گل ندارد صفا ندارد                             شهر مدینه دیگر زهرا ندارد

مادر تو قرآن را رمز حیاتی                               دیشب چرا گفتی عجّل وفاتی

من باور نمی‌کنم، حضرت آیت الله العظمی! باور نمی‌کنم، بی‌بی فاطمه زهرا به این چند بچه خردسال گفته باشد: دستان کوچکتان را بالا بیاورید مادر دعا کند شما آمین بگویید، هیچ وقت مادری به بچه‌های خود … اما این را باور می‌کنم که بچه‌ها در مدینه وقتی التماس می‌کردند، می‌گفتند: مادر به خانه برگرد، بابا غریب است.

پایان

[۱]. تهذیب الاحکام، ج ۶، ص ۱۰٫

[۲]. الکافي، ج ۱، ص ۱۹۹٫

[۳]. کامل الزیارات، ص ۱۱۲٫

[۴]. تهذیب الاحکام، ج ۶، ص ۱۰٫

[۵]. بحارالانوار، ج ۹۷، ص ۱۹۹٫

[۶]. مصباح المتهجد، ج ۱، ص ۴۰۱٫

[۷]. من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۷۲٫

[۸]. معانی الاخبار، ص ۳۶۱٫

[۹]. بحارالانوار، ج ۲۹، ص ۲۲۶٫

[۱۰]. البرهان في تفسیر القرآن، ج ۳، ص ۳۷۱٫

[۱۱]. کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۳٫

[۱۲]. البرهان في تفسیر القرآن، ج ۵، ص ۶۸۳٫

[۱۳]. الاختصاص، ص ۲۰۲٫

[۱۴]. تفسیر الصافی، ج ۳، ص ۴۵۱٫

برچسب ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *