حدیث در دوران امام سجاد علیه السلام

مهر, ۱۳۹۷ بدون نظر کوتاه و خواندنی

 

موقعیت و زمانه ی امام سجادعلیه السلام

  • امام سجاد در سال ۳۸ هجری متولد شدند و سال ۶۱ به امامت رسیدند و سال ۹۴ یا ۹۵ به شهادت رسیدند.
  • مدت امامت ایشان ۳۴ـ۳۵ سال است.
  • امام سجادعلیه السلام در دوران حکومت امیرالمؤمنین علیه السلام به دنیا آمده و پیامبر را ندیده است لذا جز تابعین محسوب می¬شود.
  • لعن و ناسزاگویی به امیرالمؤمنین علیه السلام در این دوره رواج داشت.
  • همرمانی با تسلط مروانیان و بنی امیه: دو نفر بسیار خون¬ریز و جنایتکار بوده¬اند عبیدالله بن زیاد و حجاج بن یوسف ثقفی (والی و حکمران کوفه بودند) هنگام مرگ حجاج ۵۰ هزار مرد و ۳۰ هزار زن در زندان بی سقف زندانی بودند.
  • فتنه عبدالله بن زبیر.
  • واقعه حره و قتل عام مردم مدینه
  • رواج بی¬بندباری اجتماعی (آوازه خوانان زن بسیار زیاد بود)
  • پیامبر کار را از صفر شروع کرد و عده زیادی را مسلمان کرد اما همه بدرد بخور نبودند.
  • کادر امام امیرالمؤمنین علیه السلام از پیامبر قوی¬تر بودند صعصه، مالک، عمار و … (حضرت در دوران سکوت این¬ها را تربیت کرد).
  • دوران کربلا هر چه آدم به درد بخور بود در ماجرای کربلا به شهادت رسید، لذا امام سجاد علیه السلام کار را از صفر شروع کرد و طوری حضرت کار کرد در مدت ۳۴ سال امامت که در تشیع جنازة امام جمعیت زیادی شرکت کردند. امام در این مدت امامت هم جو مدینه را عوض کرد هم یارانش را زیاد کرد. هسته اصلی شاگردان امام باقر در دوران امام سجاد علیه السلام شکل کرد (زراره، ابو حمزه و …که بعدا سراغ امام باقر آمدند).

با تمام مشکلات احادیث امام سجادعلیه السلام از حسنین علیهم السلام بیشتر است که نزدیک دو هزار روایت از حضرت به دست ما رسیده است.

علل فزونی احادیث امام سجاد(ع)

  1. طولانی بودن مدت امامت: در حالی که مجموع دوران امامت حسنین علیهما السلام ۲۱ سال بوده (۴۰ـ۶۱) امامت امام سجاد علیه السلام نزدیک به ۳۴ سال ادامه داشت. این دوران نسبتاً طولانی زمینه ساز نقل احادیث بیشتری است.
  2. استفاده از تأثیرات واقعه عاشورا: امام که بازمانده کربلا بود از قداست برخوردار بود.
  3. دوران تابعین: در این دوران بیشتر صحابه از دنیا رفته بودند و در بین تابعین چهره موجهی چون امام سجاد علیه السلاموجود نداشت لذا مراجعه به امام بیشتر شد.
  4. پیدایش نسل فرهنگی جدید (به کوشش امام): اصحاب پیامبر افراد عادی بودند که کمتر رغبت به علم آموزی داشتند و در مدت سالیان امامت امیرالمومنین تا دوران امام سجاد آهسته آهسته مردم به فراگیری علم روی آورده بودند.شمار این افراد در دوران امام سجاد بیشتر شد و عده¬ای زیاد در پی افزودن علم بودند که حضور در محضر امام را غنیمت می¬شمارند (که این نسل پایه¬گذار مدرسه حدیثی امام باقر شد).
  1. فرمانداری عمربن عبدالعزیز در مدینه . وی همان کسی است که در سال ۹۹ خلیفه می¬شود اما قبل از رسیدن به خلافت فرماندار مدینه می¬شود (داماد مروان است) رابطه¬اش با اهلبیت خوب است و فضا باز می¬شود. در این ایام امام سجاد علیه السلام قبل از خطبه روز جمعه خطبه¬می خواندند.

شیوه¬های نشر حدیث در دوران امام سجاد(علیه السلام)

  1. خطبه:
  2. دعا و نیایش:

برجسته¬ترین شیوه نشر معارف توسط امام سجاد(ع) دعا و نیایش بود.

نکته: دعاهای امام هم جنبه نیاز دارد هم ناز.

  1. نامه:

اثرگذاری این روش نسبت به دو روش سابق کمتر است ولی به دلیل ماندگاری حدیث مکتوب این شیوه بسیار مفید است.

نامه امام به شیعیان معروف و محمد بن مسلم زهری

معروفترین اثر در این قالب: رساله حقوق

 

میراث حدیثی امام سجاد(علیه السلام)

امام سجاد در واقع پایه¬گذار مدرسه عظیم فرهنگی شیعه در زمان خود بود که این مدرسه در زمان صادقین شکوفا و به اوج رسید.

امام سجاد(ع علیه السلام) گونه¬های مختلفی از احادیث را به یادگار گذاشته است.

صحیفه سجادیه

  1. مجموعه¬ای از ۷۵ دعا که امام سجاد(علیه السلام) آن را بر دو فرزندش امام باقر و زید املاء کرده است.

[متوکل بن هارون می¬گوید پس از حج یحیی پسر زید را ملاقات کردم و او را از حزن امام صادق علیه السلام در شهادت زید مطلع کردم، و به او گفتم که امام صادق علیه السلام فرموده که یحیی نیز مانند پدرش به شهادت می¬رسد.

پسر یحیی مجموعه¬ای از ادعیه امام سجاد علیه السلام به خط زید را به من داد که پس از کشته شدنش به دست بنی¬امیه نیفیتد؛ متوکل این مجموعه را به امام صادق علیه السلام عرضه می¬کند و امام علیه السلام با نوشته امام باقر علیه السلام مقابله می¬کند و هیچ تفاوتی نبوده، متوکل ۶۴ تا از آنها ادعیه را انتخاب می¬کند به عمیر بن متوکل می¬رساند. از این به بعد منتشر می¬شود.

  1. از معدود نگاشته¬های حدیثی در قرن اول است که بزرگان از جمله مفید در الارشاد و ابن خزاز در کفایه به آن اشاره کرده¬اند. ابن شهر آشوب آن را زبور آل محمد، انجیل اهلبیت خوانده است.
  2. شهرت فراگیر آن از زمان محمدتقی مجلسی (در مکاشفه) (کتابی برای عمل و دعا از امام زمان می¬خواهد)
  3. صحیفه از پر نسخه¬ترین کتب حدیثی است، نسخ خطی آن بیش از ۳ هزار در ایران موجود است.
  4. قدیمی¬ترین نسخه مربوط به سال ۶۹۵ (قرن ۷) در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.

– در سال ۱۳۴۸ شمسی، نسخه ابن مالک مربوط به سال ۴۱۶ پیدا شد و در آستان قدس نگهداری می¬شود که با نسخه موجود متفاوت است.

  1. علامه مجلسی اول تعداد طریق خود به صحیفه را یک میلیون طریق می¬داند.
  2. ادعیه امام سجاد بیشتر از صحیفه است لذا در طول زمان بزرگانی اضافاتی، ادعیه صحیفه نگاشته¬اند.

الصحیفة ا لثانیة (شیخ حر ۶۵ دعا)                   الصحیفة الرابعة (میرزای نوری ۷۷ دعا)

الصحیفة الثالثة (عبدالله افندی ۵۳ دعا)

الصحیفة الخامس (علامه سید محسن امین ۱۸۲ که مجموعه صحیفه ثالث و رابع و اضافات است)

مؤسسه امام مهدی(عج) صحیفة سجادیه جامعه را چاپ کرده که ۲۷۰ دعا را آورده (در واقع مجموعه ادعیه امام سجاد است).

 

شروح صحیفه:قدیمی¬ترین شرح (شرح کفعمی)،مشهورترین شرح (ریاض السالکین، سید علیخان مدنی در ۷ جلد)

ترجمه¬های صحیفه:فیض الاسلام، الهی قمشه¬ای، عمادزاده، حسین انصاریان، فولادوند و …

محتوای صحیفه:مجموعه¬ای از معارف است که با زبان دعا و نیایش به ما رسیده است.

کتابشناسی احادیث امام سجاد(ع)

  1. حیاة الامام زین العابدین (محمدباقر شریف القرشی)
  2. شرح رسالة حقوق (محمد یثربی ۳ جلد)
  3. حقوق از دیدگاه امام سجاد(ع) (قدرت الله مشایخی)
  4. تحف العقول

مشهورترین شاگردان

ابوحمزه ثمالی، ابو خالد کابلی، سعید بن جبیر، ابان بن تغلب (شیعه)

سعید بن مسیب، محمد بن مسلم زهری (سنی)

 

برگرفته از کتاب تاریخ حدیث شیعه

جمع اوری شده در پایگاه اطلاع رسانی فاطمیه

برچسب ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *