نازل شدنِ آيۀ تبليغ

مرداد, ۱۳۹۸ بدون نظر تاریخ نگار

يکی از آیاتی که در مراسم حج سال دهم هجری برای انتصاب حضرت علی علیه السلام به امامت بر پیامبر صلی الله علیه وآله نازل شد «آيۀ تبليغ» است.

آيۀ تبليغ سه فراز مهم دارد که بنا بر آنچه که حضرت امام جعفر صادق علیه السلام فرمودند: هر فرازی از آن در يک روز نازل شده است.

روز شانزدهم ذی‌الحجه این فراز نازل شد:

يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ؛‌ای فرستادۀ خدا آنچه از سوی پروردگارت بر تو نازل شده به مردم برسان.

روز هفدهم ذی‌الحجه فراز بعد اضافه شد:

وَ اِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ؛ و اگر انجام ندهی رسالت پروردگارت را نرسانده‌ای.

روز هجدهم ذی‌الحجه فراز بعدی نیز اضافه شد:

وَ اللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ؛ نگران مباش که خدا تو را از شر مردم (شرور) حفظ می‌کند!

مطابق آماری که مورخین داده‌اند حداقل ۹۰ هزار و حداکثر۱۲۰هزار نفر از مسلمانان، رسول خدا صلی الله علیه وآله را در آخرين حج همراهی می‌کردند. بعد از پايان مراسم حج، روز شانزدهم ذی‌الحجة سال دهم هجری، جبرئيل بر رسول خدا صلی الله علیه وآله نازل شد و عرض کرد: يا رسول الله‌! خداوند تبارک و تعالی سلام می‌رساند و می‌فرمايد: «يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ»؛ «ای رسول ما، آنچه را که در مورد (علی؟ع؟) به تو فرمان داديم ابلاغ کن!»

رسول خدا صلی الله علیه وآله به جبرئيل فرمودند: ای جبرئيل، اين مردم تازه به دين اسلام گرويده‌اند و من بيم آن دارم که با اعلان عمومیِ جانشينی اميرالمؤمنين علیه السلام مردم دچار تزلزل در ايمان به اسلام شوند و فرمان مرا اطاعت نکنند.

جبرئيل بازگشت و در روز هفدهم مجدّداً فرازی ديگر از آيۀ تبليغ را از جانب خداوند متعال قرائت کرد: «يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ اِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ»؛ «ای رسول ما، آنچه را که به تو فرمان داديم ابلاغ کن که اگر چنين نکنی رسالت خدا را به سرانجام نرسانده‌ای.»

رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمودند: ای جبرئيل، من اصحاب خود را می شناسم و بيم آن دارم که با من به مخالفت برخيزند (و از دین خدا خارج شوند). جبرئيل بازگشت و در روز هجدهم ذی حجّه که کاروان رسول خدا صلی الله علیه وآله به وادی غدير خم رسيده بودند، خدمت پيامبر اکرم صلی الله علیه وآله رسيده و باقیماندۀ آيۀ تبليغ را آورد و وعدۀ الهی مبنی بر حفظ و نگهداری رسول خدا صلی الله علیه وآله و اميرالمؤمنين علیه السلام و محافظت از دين اسلام را نازل نمود.

يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ اِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرِینَ.[۱]

هنگامی که رسول خدا صلی الله علیه وآله فراز آخر آيۀ تبليغ را شنيدند، فرمان دادند همگان بايستند تا بازماندگان برسند و سبقت گرفته‌گان باز گردند و همه یکجا جمع شوند آن‌گاه فرمودند: به خدا سوگند، از اين مکان حرکت نخواهم کرد، مگر آن‌که مأموريت خدای خويش را انجام دهم. خداوند گروه کافران را راهنمایی نمی کند.[۲]

شأن نزول

مرحوم علامه امينی در کتاب شريف «الغدير» شأن نزول آيۀ تبليغ و آیات دیگر مربوط به غدیر را از کتاب‌های متعدّد تفسیری اهل سنّت نقل کرده است، و فرازهای مهمّی از خطابۀ رسول خدا صلی الله علیه وآله که در روز غدير ایراد فرمودند را از قول ۱۱۰ نفر از صحابه، و ۸۴ نفر از تابعين (افرادی که اصحاب پیامبر را دیده اند) و ۳۵۶ نفر از راويان مختلف تاریخ و حدیث در طول چهارده قرن بيان نموده است و جای هيچ‌گونه شک و ترديد در معنای این واقعه که همان جانشينی اميرالمؤمنين علیه السلام است باقی نگذاشته است.

علّامه امینی می‌فرماید: سندها و راویان واقعۀ غدیر از حد شمارش بیرون است. همۀ مفسرین شیعه و تعداد زیادی از مفسرین اهل سنت شأن نزول آیۀ تبلیغ را واقعۀ غدیر خم می‌دانند.

و چون پيامبر اکرم صلی الله علیه وآله در ضمن خطبۀ غدیرشان فرمودند:

«فَلْيُبَلِّغِ‌ الْحَاضِرُ الْغَائِبَ‌ وَ الْوَالِدُ الْوَلَدَ إِلَی يَوْمِ الْقِيَامَة؛ حاضران بايد به غائبان و پدران به فرزندان نسل به نسل تا روز قيامت اين مطلب را برسانند.»

تبليغ پیام غدير را بر همگان واجب کردند. و همه را موظّف نمودند که پیام غدير را برسانند.

و از طرفی این واقعه ده‌ها هزار راویِ حاضر و شاهد در مجلس داشته که پیام غدیر را دیدند و شنیدند و بازگو کردند!

در نتیجه راویان این واقعۀ بزرگ از حدّ شمارش بیرون است. و کتاب‌های زیادی فقط برای نقل اسناد این واقعه تألیف شده است!

[۱]. سورۀ مائده، آیه ۶۷٫

[۲]. بحار الأنوار: ج۳۷، ص۱۶۵٫

برچسب ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *