حديث منزلت

مرداد, ۱۳۹۸ بدون نظر تاریخ نگار

داستان حضرت موسی و هارون علیهماالسلام در قرآن کريم مکرّر به صورت گسترده بيان شده است و تمام زوايای اين داستان را خداوند متعال بيان کرده است.

پيامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله خود و حضرت علی علیه‌السلام را تشبيه کرده به حضرت هارون و موسی علیهماالسلام که به حدیث منزلت معروف شده است زیرا که قصه‌ی حضرت علی علیه‌السلام با پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله شباهت‌های زیادی به ماجرای رسالت حضرت موسی و هارون علیهماالسلام دارد؛ از جمله‌ی اين شباهت‌ها جايگاه حضرت هارون نسبت به حضرت موسی علیه‌السلام است.

يکی از فرصت‌هایی که پيامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله حديث منزلت را بيان فرمودند، هنگامی بود که لشکر اسلام از مدينه به سمت تبوک حرکت می‌کرد و پيامبراکرم، حضرت علی علیه‌السلام را به عنوان جانشين خود، در مدينه قرار داد.

در این هنگام منافقين شروع به شايعه پراکنی کردند که پيامبر اکرم چون علی علیه‌السلام را دوست نداشته او را با خود به تبوک نبرده است! حضرت علی علیه‌السلام خود را به پيامبراکرم رسانده عرضه داشت منافقین این گونه شایعه کرده‌اند.

پيامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌واآله فرمودند: «ألاترضی أن تَكونَ مِنّي بِمَنزِلَةِ هارُونَ مِن موسی إلّاأنَّهُ لَیسَ بَعدي نَبي[۱]»؛ ای علی، آیا خشنود نیستی که تو برای من مانند هارون برای موسی هستی و فقط سمت نبوت نداری؟ یعنی تو برادر و وزیر و شریک من هستی و در مدینه به جای من باید کار مرا انجام دهی تا از این سفر برگردم!

همچنین پيامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله در روز غدیر خم، در ضمن خطبه‌ی غدير، اين حديث را تکرار نموده و اين‌گونه فرمودند: «إنَّ عَلِيَّ بنَ أبي‌طالِبٍ أخي، ووَصِيّي، وخَليفَتي، وَالإِمامُ مِن بَعدي، الَّذي مَحَلُّهُ‌ مِنّي‌ مَحَلُ‌ هارونَ‌ مِن‌ موسی‌، إلّا أنَّهُ لا نَبِيَّ بَعدي، وهُوَ وَلِيُّكُم بَعدَ اللّهِ ورَسولِه[۲]»‌؛ علی بن ابی‌طالب، برادر و وصی و جانشين من و [نيز] امام پس از من است؛ او کسی است که جايگاهش نزد من، همچون جايگاه هارون برای موسی است، جز آن پيامبری پس از من نيست (یعنی او فقط سِمَت نبوّت ندارد) امّا صاحب اختیار و سرپرست شما پس از خدا و پيامبر خدا است؛ یعنی اینک اوست همدست و وزیر من در انجام امر رسالت و پس از من اوست که به جای من امر هدایت و سرپرستی امت را به عهده می‌گیرد.

 

نکات:

حضرت موسی علیه‌السلام، هارون را به عنوان برادر و جانشین و وزیر خود در امر رسالت معرفی کرد، پیامبر اکرم نیز از روز اوّل ابلاغِ رسالت خود، حضرت علی علیه‌السلام را به جانشينی و وزارت معرفی فرمودند که: «یابَني عَبدِالمُطَّلِب هذا أخي وَ وارِثِي وَ وَصیّي وَ وَزیري وَ خَلیفَتي فیكُم بَعدی…[۳]»؛ ای فرزندان عبدالمطلّب همه بدانید این علی برادر و وارث و وصیّ و وزیر و خلیفه‌ی پس از من است در بین شما.

همانطور که برادری و وزارت حضرت هارون به درخواست و دعای حضرت موسی از طرف خدای متعال انجام گرفت، در مورد حضرت علی علیه‌السلام هم مطلب از همین قرار است که به دعای پیامبراکرم صل‌الله‌علیه‌وآله و به امر خدا انجام گرفته است و در موارد زیادی او را برادر خویش در دنیا وآخرت خواندند و پیوسته می‌فرمودند: «یاعلی أنت أخی فِی الدُنیا وَ الآخِرَة[۴]»؛ ای علی [جان] تو در دنیا و آخرت برادر منی!

 

مستندات این حدیث:
[۱] صحیح بخاری: ج۶، ص۳
[۲] علل الشرایع: ج ۱، ص۱۷۰
[۳] کشف الغمة: ج۱، ص۳۸۴
[۴] تفسیر فخررازی:ج ۱۱، ص۲۵

برچسب ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *