نازل شدن آيه‌ی ولايت

شهریور, ۱۳۹۸ بدون نظر تاریخ نگار

روز ۲۴ ذی‌الحجه قبل از سال هفتم هجرت، عبدالله‌ بن سلام با تعدادی از اقوامش که همگی قبلاً يهودی بودند و به تازگی مسلمان شده بودند، خدمت پيامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله رسيدند. عبدالله‌ به پيامبر صلی‌الله‌‌علیه‌وآله گفت: ای پيامبر، حضرت موسی علیه‌السلام وقتی می‌خواست از دنيا برود، يوشع بن نون را وصیّ خود قرار داد، شما نيز وصیّ و جانشين و امام بعد از خودتان رابرای ما معرفی فرماييد!

در اين هنگام جبرئيل علیه‌السلام نازل شد و اين آيه را خدمت رسول خدا عرضه داشت: «إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذينَ آمَنُوا الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ»؛ صاحب اختیار و سرپرست شما (مؤمنین) فقط خدا و رسول خدا و آن مؤمنانی هستند که نماز را به پا می‌دارند و در حال رکوع انفاق می‌کنند.[۱]

پس از دریافت آیه، پيامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: همه به پا خیزید تا به سمت مسجد حرکت کنيم. وقتی به مسجد رسیدند، ديدند فقيری از مسجد خارج می‌شود؛ پيامبر اکرم پرسيدند: آيا در مسجد کسی به تو چيزی داد؟ فقير گفت: بلی، اين انگشتر را یکی از مؤمنین به من داد!
حضرت سؤال کردند: چه کسی آن را به تو داد؟ عرض کرد: آن مردی که در حال نماز خواندن است. حضرت سؤال کردند: در چه حالتی بود که انگشتر را به تو داد؟ او جواب داد: در حالت رکوع بود. پيامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله تکبير گفتند و با تکبير ايشان اهل مسجد تکبير گفتند؛ بعد فرمودند: «عَلیُّ بْنُ أبی‌طالبٍ وَلِيُّكُمْ بَعْدی»؛ علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام پس از من سرپرست و صاحب اختیار شماست.[۲]

نکات:

۱- بر طبق این آیه است که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: «عَلیّ مِنّي وَ أنَا مِن عَلی وَ هُوَ وَلیّكُم بَعدي»؛ یعنی علی از من است و من از علی و او بعد از من صاحب اختیار شماست.[۳]

۲- با اين آيه، خداوند با کلمه‌ی «إنّما» ولايت و سرپرستی خلق را آن زمان، در خودش و رسولش و اميرالمؤمنين علیه‌السلام منحصر کرده است زیرا نشانه‌هایی که در آیه‌ی شریفه آمده تنها با علی علیه‌السلام سازگار است.

۳- ولايت خدا و رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله و اميرمؤمنان علیه‌السلام در این آیه در یک ردیف قرار گرفته است؛ يعنی ولايت حضرت علی علیه‌السلام همان ولايت خدا و ولايت رسول خداست.

۴- اين آيه نیز خود دليلی بر عصمت اميرمؤمنان علیه‌السلام است؛ زيرا ولايتِ مطلقه و سرپرستی همه‌ی امّت را برای ايشان اثبات می‌کند و تنها از کسی که معصوم است می‌توان به طور کامل مانندِ پیروی کردن از خدای متعال پیروی کرد.

۵- کلمه‌ی «انّما» می‌رساند که انتخاب و انتصاب سرپرست امت فقط از طرف خداست و بدون امر خدا هيچ‌کس بر ديگری ولايتی ندارد چرا که می‌فرماید: این است و جز این نیست که سرپرست شما مؤمنین فقط خدا و رسول خدا و آن مؤمنانی هستند که در حال رکوع زکات داده‌اند و پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله مصداق آن را معرفی فرمودند که علی علیه‌السلام است.

شیعه و سنی شأن نزول این آیه را در مورد اميرالمؤمنين علیه‌السلام ذکر نموده‌ا‌ند[۴]؛ بنابراین، اين آيه‌ی شریفه نیز دليل دیگری بر افضليّت، عصمت و ولايت اميرالمؤمنين علیه‌السلام نسبت به ديگران است.

 

[۱] سوره مائده: آیه ۵۵

[۲] وسائل الشّیعه: ج۹، ص۴۷۹

[۳] مسند احمد حنبل: ج۵، ص۱۷۱

[۴] از جملۀ آنها تفسیر روح المعانی: ج ۶، ص۱۶۸

برچسب ها

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *